NL
Terug naar Powerblog

Terugblik. Volatiliteit in de gasmarkt

Background

Grote volatiliteit in de gasmarkt

Het zal niemand die belangen heeft in de gasmarkt zijn ontgaan dat de bewegingen in de gasmarkt van dinsdag 10 tot en met woensdag 17 september enorm groot waren. In onderstaande grafieken is te zien hoe de curve en een aantal specifieke producten zich in deze week hebben bewogen. Het startpunt was de einde dag curve op 9 september.

We zullen hier kort uiteen zetten wat de oorzaken van deze volatiliteit waren in min of meer chronologische volgorde.

Op dinsdagochtend werden drie zaken kort na elkaar bekend gemaakt:

  • Een juridisch probleem over onbenutte capaciteit van de OPAL gasleiding. Het Europese hof heeft een beslissing verworpen van de EU waarin Gazprom niet mag meebieden op die onbenutte capaciteit. Dat kan betekenen dat er minder gas via die leiding naar West-Europa kan stromen.
  • EdF liet weten dat er mogelijk problemen zijn met laswerk aan de reactoren van enkele van hun kerncentrales. Op dat moment was het onbekend hoeveel kerncentrales en of de SNA (de Franse toezichthouder) zou beslissen of deze centrales uit bedrijf moesten worden genomen. De markt ging uit van een situatie in het verleden en daarbij zou 3 tot 5 miljoen kubieke meter (bcm) gas meer nodig zijn om dit op te vangen.
  • Het ministerie van Economie zaken en Klimaat liet weten de gasproductie uit het Groninger gasveld voor het volgende gasjaar, dat op 1 oktober begint, omlaag te kunnen brengen naar 11.9 bcm (miljard kubieke meter) waar het oorspronkelijke plan nog boven 15 bcm lag. Daarnaast verwacht het ministerie dat medio 2022 de gasproductie uit Groningen op nul staat.

 

De gasmarkt zat al een lange tijd in een sterk dalende trend. Op de hele korte termijn gingen producten zelfs onder 8.00 Eur/MWh. Oct19 ging al bijna door 12.00 Eur/MWh heen. Op maandag 09 september waren er eigenlijk alleen maar argumenten die een verdere daling van de markt steunden. Veel partijen hadden dan ook hun inkopen nog niet gedaan of waren zelfs speculatief short gegaan.

En toen kwamen dus de drie bullish argumenten de markt in waarbij de aankondiging van EdF wel het zwaarst woog op dat moment. De lage prijzen aan de voorkant van de curve zijn dan een goed moment om de shortposities te sluiten. En dan gaat het hard. Er zijn partijen die al vanaf februari short zijn gegaan> Voor hen maakte het zoveel uit om hun posities op 13.00 of 14.00 of zelfs 16.00 Eur/MWh te sluiten. En als die prijzen zo hard omhoog gaan zijn er ook partijen die moeten gaan kopen omdat hun risico management hun dat dwingt te doen. Het is een opeenstapeling van redenen om te kopen. En dat betekende dus ook dat dinsdag de prijs van Oct19, het eerste liquide product in de futuremarkt, van een eerste trade iets boven 12.00 Eur/MWh in de dag zelf even naar 15.00 Eur/MWh ging. En dat is een enorm verschil in de gasmarkt. Een verschil van bijna 20% van de laagste naar de hoogste prijs. We kunnen dat wel onder de noemer “ongekend” scharen.

 

Nadat deze eerste hobbel genomen was bleef het eigenlijk opvallend rustig. Er waren twee zaken die minder zwaar wogen naarmate er beter over nagedacht werd:

  • • OPAL: In de praktijk bleek dat andere partijen al in het gat sprongen waren en de capaciteit kochten om dit vervolgens te kopen van Gazprom. Bovendien was het volume, zeker voor het begin van de winter, niet echt nodig en kon dit volume via andere routes deze kant op komen.
  • Groningen: Men ging uit van een daling van meer dan 15 bcm naar 11.9 bcm. En dat klopt niet. Een maand eerder had minister Wiebes al aangekondigd dat ze waarschijnlijk al naar 12.1 bcm konden gaan dalen. Het verschil was dus maar 0.2 bcm met de vorige aankondiging. En dat is minimaal. De aankondiging dat de gaswinning medio 2022 naar nul gaat is vooralsnog vrijblijvend, omdat het niet in het laatste gasbesluit staat. En bovendien is het sterk afhankelijk van de omschakeling van L-cal (Gronings gas) naar H-cal (al het andere gas) door grote afnemers en de voortgang van de bouw van een nieuw stikstoffabriek. Als dat allemaal volgens het meest opportunistische schema verloopt zou dat mogelijk zijn. En het gaat dus om de hoeveelheid beschikbare L-cal gas. Niet om H-Cal. Daar is meer dan genoeg van en komt met sloten tegelijk uit Rusland en Noorwegen.

Met een relatief rustige markt (op vrijdag 13 september ging de prijs voor Oct19 zelfs nog even naar 15.95 Eur/MWh), ging de markt het weekend in. En daar ging het opnieuw fout. Er werd een aanslag met drones op een Saoedi Arabische olie-installatie gepleegd waarbij in eerste instantie 5.0% van de wereldproductie werd uitgeschakeld. En dat was op zaterdag. Bij opening van de markt op maandagochtend 16 september ging de Brent olieprijs ineens meer dan 6.00 Usd/bbl omhoog. En olie is een sterke driver voor de gasmarkt. Dit leidde dus tot een sterke stijging van de gasprijs. Echter nu niet op Oct19. Die ging wel wat omhoog, maar nu was de stijging van de rest van de curve veel steiler. Q120 ging zelfs met 1.25 Eur/MWh omhoog.

 

En op dinsdagmiddag was het ineens over. Saoedi Arabië liet weten dat de terugval in productie snel werd opgevangen en dat ze weer vol konden leveren in twee tot drie weken. De olieprijs daalde onmiddellijk met 4.00 Usd/bbl en de gasmarkt volgde al snel. Op 17 september kwam daarbij het nieuws over de kerncentrales in Frankrijk. Achteraf bleek dat het om veel minder centrales ging dan in de vergelijkbare situatie in het verleden en dat de noodzaak om onmiddellijk uit bedrijf te gaan er niet bleek te zijn. In elk geval is het nu minder urgent.
De gasmarkt ging hard omlaag en handelde op 17 september nog maar 0.80 Eur/MWh hoger dan de sluiting op maandag 9 september. En de rest van de curve aflopend met als laagste de stijging van Cal23.

Op onze PowerBlog

Hans, Frans, Robert, Marina, Jorn, Marijn, Jeroen.....Powerhouse Experts

Vraag hulp van de experts

Ga aan de slag met jouw energie-, duurzaamheids- of digitaliseringsvraagstuk

  • Energie oplossingen
  • Digitale oplossingen
Contacteer ons Vraag om een demo

Schrijf je in voor de Powerhouse nieuwsbrief

Blijft op de hoogte met het laatste energienieuws