NL
Terug naar Powerblog

Congestie – file op het net

Background

Net als op het wegennet kan ook het elektriciteitsnet last hebben van ‘filevorming’. Dit noemen we dan congestie. Er is sprake van congestie wanneer de behoefte om elektriciteit te verplaatsen (transportcapaciteit) groter is dan dat het elektriciteitsnetwerk aankan.

 

Het gevolg is dat tijdens momenten van congestie een beperkte hoeveel elektriciteit in het congestiegebied kan worden afgenomen of kan worden teruggeleverd.

 

De laatste tijd heeft het Nederlandse net steeds vaker te maken met congestieproblemen. Net als filevorming op de snelweg is dit vaak een lokaal en tijdelijk probleem. Al zijn het vaak wel dezelfde plaatsen waar deze files ontstaan. Congestie wordt in grote mate veroorzaakt door onze overstap van een goed voorspelbare productie van elektriciteit (door gas- en kolencentrales) naar elektriciteit uit bronnen met een veel onregelmatiger karakter (zon- en windparken). Het elektriciteitsnetwerk komt door de energietransitie onder druk te staan.

 

Dit valt te verklaren door terug te blikken naar de tijd waarin onze elektriciteitsnetten zijn aangelegd. Van oudsher is de capaciteit van ons elektricteitsnetwerk gebaseerd op een voorspelbare hoeveelheid productie en afname op specifieke locaties. Daarmee is het net niet berekend op grote pieken die tijdelijk ontstaan door duurzame opwek.

 

Dit wordt verergerd doordat deze nieuwe pieken vaak plaatsvinden op andere locaties (denk aan wind op zee of in het noorden van Nederland) dan waar de oude centrales zich bevinden. Deze mismatch tussen de productie van elektriciteit en de aanwezigheid van een passende (lokale) elektriciteitsinfrastructuur resulteert in een (tijdelijke) overbelasting van het lokale elektriciteitsnetwerk (oftewel congestie).

 

Niet zelden ontstaan er zo problemen bij het terugleveren van de (duurzaam) opgewekte elektriciteit. Deze problematiek is ook de reden geweest voor de overheid om vanaf de SDE+ subsidieronde van najaar 2019 een positieve transportindicatie te vragen als voorwaarde voor subsidie. Hiermee wordt voorkomen dat er subsidies verstrekt worden zonder dat de elektriciteit ook opgevangen kan worden door de elektriciteitsnetten. Meer informatie kunt u terug vinden in de blog over de transportindicatie.

 

Op andere plaatsen treedt dit probleem omgekeerd op. Door onder andere de elektrificatie van huishoudens en de industrie is er in algemene zin een grotere vraag ontstaan naar elektriciteit. Ook op deze grotere vraag is de infrastructuur niet altijd berekend. Dit kan leiden tot problemen voor bedrijven die willen uitbreiden, omdat de elektriciteitsnetten voor deze groei geen ruimte hebben.

 

Kortom er is schaarste in het elektriciteitsnet. Vanzelfsprekend zijn de netbeheerders hard aan het werk om het elektriciteitsnetwerk te verzwaren. Helaas zijn die extra kabels niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Om de energietransitie niet te vertragen moet er een tussenoplossing komen om (tijdelijk) het congestie probleem te verkleinen.

 

Eén van de oplossingen is congestiemanagement. Deze term wordt gebruikt om het flexpotentieel van de markt slim in te zetten om de elektriciteitsnetten efficiënter te benutten. Daarmee worden de problemen (grotendeels) opgelost. Dit houdt in dat er een financiële prikkel ontstaat om op momenten van congestie tegen een vergoeding het elektriciteitsverbruik dan wel -productie te verminderen. Meestal is deelname aan deze markt vrijwillig, al kan het voorkomen dat de lokale netbeheerder vanwege structurele problemen deelname aan deze markt verplicht.

 

Overigens speelt dit ook op nationaal niveau op het hoogspanningsnetten van TenneT. Indien er een overschot aan elektriciteit in het noorden van Nederland ontstaat, betekent dit daar enkele producenten worden gevraagd om minder op te wekken. Om te zorgen dat het nationale net wel in balans blijft, houdt dit in dat er ergens anders minder vraag naar elektriciteit moet komen. Zo kan het afschakelen van productie in het noorden worden gecompenseerd door het uitzetten van een lopende band of het inzetten of opschakelen van een WKK in het Westland. Als dit gebeurt, betaalt de netbeheerder het verschil tussen de prijs voor het afregelen in het noorden en die van opregelen in het zuiden. Zo wordt er voorkomen dat de elektriciteit van noord naar zuid getransporteerd moet worden. Partijen met flexibeliteit in hun opwek of vraag kunnen helpen om congestie op te lossen terwijl ze hun energieopbrengsten optimaliseren.

Op onze PowerBlog

Hans, Frans, Robert, Marina, Jorn, Marijn, Jeroen.....Powerhouse Experts

Vraag hulp van de experts

Ga aan de slag met jouw energie-, duurzaamheids- of digitaliseringsvraagstuk

  • Energie oplossingen
  • Digitale oplossingen
Contacteer ons Vraag om een demo

Schrijf je in voor de Powerhouse nieuwsbrief

Blijft op de hoogte met het laatste energienieuws

Volg de energiemarkt op de voet!

Inschrijven Powerhouse nieuwsbrief

Schrijf je in voor het Powerhouse Weekvooruitzicht Energiemarkten